Matthijs Verschraegen
11 Nov
11Nov

Toespraak ter gelegenheid van de herdenking van Wapenstilstand, Zwalm, woensdag 11 november 2026 

Beste Zwalmenaar


Vandaag zijn we opnieuw samengekomen rond het monument voor de gesneuvelden van beide wereldoorlogen. Niet zomaar uit traditie of uit gewoonte, maar omdat we beseffen dat herdenken een verantwoordelijkheid is. Een verantwoordelijkheid tegenover wie zijn leven gaf voor onze vrijheid en een verantwoordelijkheid naar onze toekomstige generaties. 

Vandaag is het precies 108 jaar geleden dat de wapens zwegen. Vier lange jaren had de Eerste Wereldoorlog Europa in zijn greep gehouden. Vier lange jaren van vernieling, van angst en van verdriet. Steden en dorpen werden verwoest, families werden uit elkaar gerukt en een hele generatie jonge mannen werden naar het front gestuurd. 

Toen op 11 november 1918 om 11 uur de wapens zwegen, na de ondertekening van de wapenstilstand in een treinwagon nabij Compiègne, slaakte Europa een zucht van opluchting. Die opluchting kon echter het immense verdriet niet wegnemen. Want… Miljoenen mensen keerden nooit meer naar huis terug. En anderen overleefden de oorlog, maar droegen de herinneringen en de littekens ervan hun hele verdere leven met zich mee. 

Ook in onze Zwalmse dorpen liet de oorlog diepe sporen na. In geschiedenisboeken lezen we vaak over aantallen en statistieken. Maar achter elk cijfer schuilt het individuele leed van een mens. Daarom wil ik vandaag stilstaan bij het verhaal van één van onze eigen gesneuvelden: Charles Louis Denys uit Sint-Blasius-Boekel. Charles Louis was de zoon van Bernard Denys en Sidonie Demesure. Hij was amper negentien jaar oud toen hij zich in september 1914 moest aanmelden voor de actieve dienst. Negentien jaar. Een leeftijd waarop jonge mensen vandaag dromen, studeren, werken, reizen en plannen maken voor hun toekomst. Charles Louis kreeg die kans niet. Op 3 oktober 1918, nauwelijks enkele weken voor het einde van de oorlog, werd hij dodelijk getroffen tijdens de gevechten rond de Duitse Flandern I-linie, nabij Westrozebeke. 

Zoals zoveel gesneuvelden werd hij haastig begraven, dicht bij het front, langs de weg tussen Ieper en Hooglede. Maar daar eindigt zijn verhaal niet. Toen zijn familie in Sint-Blasius-Boekel het nieuws van zijn overlijden vernam, besloten zijn broers om hem naar huis te brengen. Te voet, met een kruiwagen, trokken ze richting Westrozebeke. Dwars door het etappegebied, in een streek die nog altijd getekend was door de oorlog. Daar groeven ze het lichaam van hun broer op en brachten hem terug naar huis. Op 17 november 1918 gaf burgemeester Hector Van den Broeck toestemming om Charles Louis opnieuw te begraven op het kerkhof van Sint-Blasius-Boekel. 

Als we dat verhaal vandaag horen, kunnen we ons nauwelijks voorstellen wat die broers moeten hebben doorgemaakt. Het verdriet om het verlies van een broer, de moeilijke tocht naar het front en de vastberadenheid om hem uiteindelijk thuis te brengen. Het is misschien geen groot verhaal uit de wereldgeschiedenis, maar het vertelt wel iets heel groots over het menselijk leed gedurende en na de Grote Oorlog. Wanneer zulke verhalen zouden verdwijnen, verliezen we niet alleen een stukje van ons eigen verleden, maar verliezen we ook het besef van wat oorlog daadwerkelijk betekent. Daarom moeten we blijven herdenken en blijven vertellen. 

Want die vrede is precair, en nooit vanzelfsprekend. Dat zien we helaas ook vandaag opnieuw. Op verschillende plaatsen in de wereld, te denken aan Oekraïne en het Midden Oosten, worden conflicten uitgevochten die het leven van miljoenen mensen ontwrichten. Achter de beelden die we dagelijks op onze televisies en smartphones zien, schuilen telkens opnieuw menselijke verhalen. 

Misschien kunnen we niet overal ter wereld conflicten oplossen, maar we kunnen wel beginnen bij onszelf en bij onze eigen gemeenschap. Door mensen met elkaar te verbinden, door ruimte te geven aan dialoog, door polarisatie geen kansen te geven en door respectvol met verschillen om te gaan. Want vrede begint niet alleen aan onderhandelingstafels of op internationale conferenties. Vrede begint ook dichtbij. In onze straten, onze verenigingen, onze scholen en onze gezinnen. In de manier waarop we naar elkaar luisteren en met elkaar omgaan. 

Net daarom staan we hier vandaag aan dit monument. Om stil te staan bij de mensen die hun leven gaven voor onze vrijheid, maar ook om onszelf eraan te herinneren dat we die vrijheid nooit als vanzelfsprekend mogen beschouwen. 

Opdat de offers van Charles Louis Denys en zovele anderen nooit vergeten worden. 

Dank u wel voor uw aandacht. 

Matthijs Verschraegen, burgemeester van Zwalm  

Wapenstilstand, Zwalm, 11 november 2026

Foto Bert Broos

Comments
* The email will not be published on the website.